Zmiany w prawie budowlanym dają większe uprawnienia inspektorom
Od niedawna w Polsce obowiązują znowelizowane przepisy prawa budowlanego, które znacząco rozszerzają kompetencje organów nadzoru. Zgodnie z nowymi regulacjami, inspektor nadzoru budowlanego może przeprowadzić kontrolę nieruchomości bez wcześniejszego zawiadomienia, a podstawą do wszczęcia postępowania może być nawet anonimowe zgłoszenie od sąsiada. To budzi zarówno nadzieje na skuteczniejsze egzekwowanie przepisów, jak i obawy o prywatność obywateli.
Jakie uprawnienia zyskali inspektorzy?
Nowelizacja wprowadza możliwość przeprowadzania kontroli „z urzędu” w sytuacjach, gdy istnieje uzasadnione podejrzenie naruszenia przepisów. Inspektorzy mogą teraz wchodzić na teren posesji, a w razie potrzeby także do lokali mieszkalnych, po okazaniu legitymacji służbowej i pisemnego upoważnienia. Co istotne, nie muszą już wcześniej informować właściciela o planowanej wizycie. Według ekspertów, zmiana ta ma na celu przeciwdziałanie samowolom budowlanym oraz nielegalnym przeróbkom mieszkań, które często są maskowane przed planowaną kontrolą.
Przykład z życia: kupno mieszkania z przeróbkami
Wyobraźmy sobie sytuację, w której nowy nabywca mieszkania na rynku wtórnym cieszy się z otwartego układu pomieszczeń, stworzonego przez poprzedniego właściciela. Po roku sielanki do drzwi puka urzędnik z nakazem kontroli. Okazuje się, że wyburzone ściany były konstrukcyjne, a pozwolenie na taką ingerencję nie zostało wydane. Właściciel staje przed koniecznością przywrócenia stanu pierwotnego na własny koszt, a dodatkowo grozi mu kara finansowa. Takie przypadki, według danych Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego, zdarzają się coraz częściej – w 2025 roku odnotowano blisko 12 tysięcy interwencji związanych z samowolami budowlanymi.
Konsekwencje dla właścicieli nieruchomości
Nowe przepisy oznaczają, że każdy właściciel mieszkania lub domu powinien zachować szczególną ostrożność przy planowaniu remontów. Jak przypomina mec. Anna Kowalska, specjalistka prawa budowlanego: „Każda ingerencja w ściany nośne, stropy czy instalacje wymaga projektu i zgłoszenia. Nawet jeśli poprzedni właściciel wykonał przeróbki bez wiedzy kupującego, odpowiedzialność spada na obecnego posiadacza nieruchomości.”
W skrajnych przypadkach, gdy naruszenia są poważne, inspektor może nakazać natychmiastowe wstrzymanie użytkowania lokalu.Jak się przygotować?
Eksperci radzą, aby przed zakupem mieszkania na rynku wtórnym dokładnie sprawdzić dokumentację techniczną i porównać ją ze stanem faktycznym. Warto również poprosić sprzedającego o oświadczenie dotyczące legalności przeprowadzonych prac. W przypadku wątpliwości można zlecić niezależną ekspertyzę budowlaną. Nowe przepisy mają wejść w pełni w życie od czerwca 2026 roku, ale już teraz inspektorzy mogą korzystać z rozszerzonych uprawnień na podstawie przepisów przejściowych.
Foto: images.pexels.com
📷 Galeria zdjęć
