Skala problemu w liczbach
Według ekspertów rynku finansowego, nawet 150 tysięcy polskich seniorów mogło paść ofiarą nieuczciwych firm oferujących tzw. odwróconą hipotekę. Mechanizm ten, mający pierwotnie stanowić zabezpieczenie finansowe na starość, w wielu przypadkach okazał się pułapką, która pozbawiała osoby starsze dachu nad głową. Dane te, opublikowane przez organizacje konsumenckie, wskazują na rażące luki w krajowym ustawodawstwie, które pozwalają na bezkarne wykorzystywanie najsłabszych uczestników rynku.
Jak działa proceder?
Przestępczy schemat opiera się na fałszywych obietnicach szybkiego zysku. Seniorzy, którzy często borykają się z niskimi emeryturami i rosnącymi kosztami życia, są kuszeni wizją natychmiastowej gotówki w zamian za przeniesienie własności nieruchomości. W rzeczywistości wiele firm stosuje zapisy umowne, które w razie najmniejszego opóźnienia w spłacie odsetek lub innych opłat, pozwalają na przejęcie mieszkania bez prawa do jego wykupu. Jak wynika z raportu NIK z 2022 roku, w Polsce co roku około 1000 seniorów traci mieszkania w wyniku takich praktyk, a rzeczywista skala może być znacznie większa ze względu na nieujawnione przypadki.
„Seniorzy często nie czytają dokładnie umów, a firmy celowo ukrywają najważniejsze klauzule. W efekcie, zamiast dodatkowej emerytury, dostają wyrok bezdomności” – komentuje dr hab. Anna Kowalska, ekspertka ds. ochrony konsumentów z Uniwersytetu Warszawskiego.
Brak odpowiednich regulacji
Główną przyczyną tak dużej liczby oszukanych osób jest niedostosowanie polskiego prawa do realiów rynku odwróconej hipoteki. Obecne przepisy nie wymagają od firm oferujących tego typu usługi posiadania specjalnych licencji ani obowiązkowego ubezpieczenia. To sprawia, że na rynku działają podmioty bez odpowiedniego kapitału, które w razie bankructwa lub wykrycia oszustwa pozostawiają ofiary bez żadnej ochrony. W przeciwieństwie do krajów takich jak Niemcy czy Wielka Brytania, gdzie ten segment rynku jest ściśle regulowany, w Polsce nadal brakuje skutecznych mechanizmów kontroli. W 2023 roku Rzecznik Finansowy interweniował w 1200 sprawach dotyczących nieuczciwych praktyk, ale to wciąż kropla w morzu potrzeb.
Apel o zmiany
Organizacje konsumenckie apelują do rządu o pilne wprowadzenie zmian legislacyjnych. Postulują m.in. obowiązek rejestracji wszystkich firm oferujących odwróconą hipotekę w KNF, wprowadzenie maksymalnego limitu opłat oraz obowiązkową klauzulę informacyjną, która w jasny sposób przedstawiałaby ryzyko utraty nieruchomości. Eksperci podkreślają, że bez tych zmian proceder będzie się nasilał, a liczba poszkodowanych seniorów może wzrosnąć do 200 tysięcy w ciągu najbliższych dwóch lat.
Foto: images.pexels.com
📷 Galeria zdjęć
