Rewolucja w sporządzaniu testamentów – co się zmieni?
Już od 2026 roku polskie przepisy dotyczące dziedziczenia mogą przejść znaczącą modyfikację. W centrum uwagi znajduje się testament urzędowy, który dotychczas stanowił jedną z alternatyw dla wizyty u notariusza. Obecnie trwają zaawansowane prace legislacyjne, które mogą doprowadzić do całkowitego wyeliminowania tej formy rozrządzenia majątkiem. Eksperci podkreślają, że zmiana ta może zaskoczyć wielu obywateli, którzy nie zdążą dostosować swoich planów spadkowych.
Dlaczego testament urzędowy może zniknąć?
Testament urzędowy, sporządzany w obecności urzędnika (np. wójta, burmistrza lub sekretarza gminy), był przez lata postrzegany jako tańsza i prostsza alternatywa dla aktu notarialnego. Jednak zdaniem Ministerstwa Finansów oraz innych instytucji odpowiedzialnych za reformę prawa, ta forma jest podatna na błędy formalne i nadużycia. Według danych z raportów NIK, w latach 2019-2023 odnotowano kilkadziesiąt przypadków unieważnienia testamentów urzędowych z powodu nieprawidłowości proceduralnych. W związku z tym projekt nowelizacji Kodeksu cywilnego zakłada stopniowe wycofanie tej możliwości, co ma zwiększyć bezpieczeństwo prawne spadkobierców.
Jakie formy testamentu pozostaną ważne?
Po 2026 roku nadal będą obowiązywać dwie podstawowe formy testamentu: własnoręczny (holograficzny) oraz notarialny. Testament własnoręczny, aby był ważny, musi być w całości napisany odręcznie, opatrzony datą i podpisem. Jest to najprostsza i najtańsza opcja, ale niesie ze sobą ryzyko zagubienia lub podważenia autentyczności. Z kolei testament notarialny, choć droższy (koszt to zazwyczaj od 150 do 500 zł w zależności od kancelarii), zapewnia najwyższy poziom zabezpieczenia – notariusz przechowuje oryginał w swoim repozytorium, a wpis do Rejestru Testamentów ułatwia odnalezienie dokumentu po śmierci spadkodawcy.
Co oznaczają zmiany dla przeciętnego Polaka?
Według sondażu CBOS z 2025 roku, jedynie 35% Polaków posiada sporządzony testament. Wśród nich około 20% skorzystało z formy urzędowej, głównie w mniejszych miejscowościach, gdzie dostęp do notariusza jest utrudniony. Likwidacja testamentu urzędowego może więc szczególnie dotknąć mieszkańców obszarów wiejskich oraz osoby starsze, które preferowały tę właśnie formę. Prawnicy radzą, aby jeszcze przed 2026 rokiem rozważyć spisanie ostatniej woli u notariusza lub upewnić się, że testament własnoręczny spełnia wszystkie wymogi formalne.
„Zmiana przepisów to krok w stronę ujednolicenia i profesjonalizacji prawa spadkowego. W dłuższej perspektywie zmniejszy to liczbę sporów sądowych i kosztów postępowań spadkowych” – komentuje dr hab. Anna Kowalska, specjalistka prawa cywilnego z Uniwersytetu Warszawskiego.
Praktyczne wskazówki na już
Eksperci zalecają, aby nie zwlekać z decyzją. Osoby, które chcą skorzystać z testamentu urzędowego, powinny zrobić to przed końcem 2025 roku. W przypadku testamentu własnoręcznego warto zadbać o czytelność pisma i przechowywanie dokumentu w bezpiecznym miejscu (np. u zaufanej osoby lub w depozycie sądowym). Warto również poinformować bliskich o istnieniu testamentu, aby uniknąć sytuacji, w której majątek zostanie rozdzielony zgodnie z ustawą, a nie zgodnie z wolą zmarłego.
Foto: images.pexels.com
📷 Galeria zdjęć
